تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ
فرض کنید دو فروشگاه لوازم خانگی دارید. یکی بیلبورد بزرگی کنار اتوبان زده و دیگری تبلیغات اینستاگرامی میکند. هر دو هزینه کردهاند، ولی کدام یک واقعاً میداند چند نفر تبلیغش را دیدهاند و چند نفر بهخاطر همان تبلیغ خرید کردهاند؟ تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ فقط در آنلاین یا آفلاین بودن نیست، بلکه در نحوه دسترسی به مخاطب، میزان سنجشپذیری، هزینه، سرعت اجرا و سطح تعامل با مشتریان است. در این نوشته از سایت امید بخشعلی مدرس و مشاور بازاریابی و فروش میخواهیم این تفاوتها را با مثالهای واقعی بررسی کنیم و ببینیم کدام روش برای کسبوکار شما بهتر است.
دریافت مشاوره رایگان بازاریابی و فروش با امید بخشعلی
پیش از شروع میتوانید خلاصه مطلب را در جدول زیر ببینید:
| معیار مقایسه | بازاریابی سنتی | دیجیتال مارکتینگ |
| کانالها | تلویزیون، رادیو، بیلبورد، تراکت، روزنامه | شبکههای اجتماعی، ایمیل، پیامک و سایت |
| نوع ارتباط | معمولاً یک طرفه | عموماً دو طرفه |
| هدفگیری | کلی و عمومی | دقیق و شخصیسازیشده |
| سنجشپذیری | دشوار و تقریبی | دقیق و لحظهای |
| هزینه شروع | معمولاً بالا | معمولاً پایینتر و قابل مدیریت |
| سرعت اجرا | کند و به سختی قابل تغییر | سریع، قابل توقف یا اصلاح |
| دامنه | معمولاً محلی یا ملی؛ بسته به نوع رسانه | بدون محدودیت جغرافیایی |
| اعتمادسازی | قویتر و سریعتر اتفاق میافتد | نیاز به استمرار حضور دارد |
| کاربردها | آگاهی گسترده از برند | جذب لید، فروش مستقیم، تحلیل رفتار مشتری |
بازاریابی سنتی چیست؟
اجازه دهید ابتدا با روش سنتی شروع کنیم. بازاریابی سنتی به روشهایی گفته میشود که خارج از بستر اینترنت انجام میشوند. تبلیغات تلویزیونی، رادیویی، بیلبورد، تراکت، روزنامه، مجله، تماس تلفنی و حضور در نمایشگاههای محلی همه نمونههایی از بازاریابی سنتی هستند. در این مدل، برند پیام خود را به جمع بزرگی از مخاطبان میرساند و امیدوار است بخشی از آنها به مشتری تبدیل شوند.
شاید فکر کنید بازاریابی سنتی قدیمی شده، ولی واقعیت چیز دیگری است. هنوز هم وقتی از تهران به سمت شمال حرکت میکنید، بیلبوردهای بزرگ برندهایی مثل کاله یا میهن توجهتان را جلب میکنند. یا وقتی تلویزیون را روشن میکنید، تبلیغات ایرانسل و همراه اول همچنان پخش میشوند. این برندها هنوز بخش قابلتوجهی از بودجه خود را صرف رسانههای سنتی میکنند، چون میدانند بخشی از مخاطبانشان هنوز از همین کانالها استقبال میکنند.
دیجیتال مارکتینگ چیست؟
در مقابل، دیجیتال مارکتینگ مجموعه فعالیتهای بازاریابی در بستر اینترنت و ابزارهای دیجیتال است. سئو، تبلیغات گوگل، ایمیل مارکتینگ، بازاریابی شبکههای اجتماعی، بازاریابی محتوایی، تبلیغات کلیکی و بازاریابی پیامکی همگی زیرمجموعه دیجیتال مارکتینگ هستند. در این روش، شما نهفقط پیام را منتشر میکنید، بلکه رفتار مخاطب را هم اندازه میگیرید و براساس آن تصمیم بعدی را اتخاذ میکنید.
نمونه موفق دیجیتال مارکتینگ را در دیجیکالا ببینید. این برند از همان ابتدا روی دیجیتال مارکتینگ سرمایهگذاری سنگینی کرد؛ از سئو و تولید محتوا گرفته تا تبلیغات هدفمند و ایمیل مارکتینگ. نتیجه این شد که امروز وقتی هر ایرانی میخواهد محصولی بخرد، اولین جایی که به ذهنش میرسد دیجیکالاست و این قدرت بازاریابی دیجیتال است.
تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ
اگر بخواهیم خیلی خلاصه و فهرستوار بگوییم، مهمترین تفاوتها اینها هستند:
- بازاریابی سنتی بیشتر آفلاین و یکطرفه است؛ دیجیتال مارکتینگ بیشتر آنلاین، تعاملی و دادهمحور.
- در روش سنتی، هدفگیری دقیق مخاطب سختتر است.
- در روش دیجیتال، سنجش نتایج و بهینهسازی کمپین بسیار سادهتر انجام میشود.
- بازاریابی سنتی معمولاً برای آگاهی گسترده از برند اجرا میشود.
- دیجیتال مارکتینگ معمولاً در فروش مستقیم، جذب لید و تحلیل عملکرد دست بالاتر را دارد.
البته این فهرست فقط خلاصه ماجراست و ما در ادامه هر کدام از این تفاوتها را با جزئیات بیشتری بررسی میکنیم.
پیشنهاد مطالعه: بازاریابی دهان به دهان (Word of Mouth) چیست؟
تفاوت در کانالهای ارتباطی و نوع دسترسی به مخاطب
یکی از مهمترین بخشهای تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ به کانالهای ارتباطی برمیگردد. در بازاریابی سنتی شما معمولاً از رسانههایی استفاده میکنید که مخاطب در آنها حضور منفعل دارد. مثلاً تلویزیون را روشن کرده، در حال رانندگی از کنار بیلبورد رد میشود یا روزنامه ورق میزند. یعنی برند پیام را پخش میکند و مخاطب آن را دریافت میکند؛ تمام.
اما در دیجیتال مارکتینگ ماجرا کمی پیچیدهتر و البته جذابتر است. مخاطب فقط پیام را نمیبیند، روی آن کلیک میکند، نظر میدهد، آن را ذخیره میکند، وارد سایت میشود، فرم پر میکند یا حتی خرید انجام میدهد. مثلاً وقتی اسنپفود در اینستاگرام تبلیغ میکند، کاربر میتواند همان لحظه روی لینک بزند، وارد اپلیکیشن شود و غذا سفارش دهد. این یعنی کانال ارتباطی فقط محل نمایش نیست، بلکه بخشی از مسیر خرید هم هست.
تفاوت در هدفگیری و شناخت مخاطب
در بازاریابی سنتی معمولاً هدفگیری بهصورت کلی انجام میشود. مثلاً شما در یک محله خاص تراکت پخش میکنید یا در برنامهای تلویزیونی تبلیغ میروید که حدس میزنید مخاطب هدفتان آنجاست. این روش میتواند جواب بدهد، اما دقتش محدود است و همیشه بخشی از بودجه صرف کسانی میشود که اصلاً مشتری شما نیستند.
برای مثال وقتی برند لوازم آرایشی در وسط پخش مسابقه فوتبال تبلیغ میکند، بخش زیادی از مخاطبان آن مردانی هستند که احتمالاً هیچوقت آن محصول را نمیخرند. یعنی بودجه تبلیغاتی صرف کسانی شده که اصلاً مشتری هدف نبودهاند.
در دیجیتال مارکتینگ اما هدفگیری بسیار دقیقتر است. شما میتوانید مخاطب را براساس سن، موقعیت جغرافیایی، علایق، رفتار آنلاین، کلمات جستجو شده و حتی مرحلهای که در سفر خرید قرار دارد انتخاب کنید. مثلاً اگر فروشگاه آنلاین لباس زنانه دارید، میتوانید تبلیغتان را فقط به زنان ۲۰ تا ۳۵ سالهای نشان دهید که در تهران زندگی میکنند و قبلاً از سایتهای مد بازدید کردهاند. دقیقاً همینجاست که تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ برای خیلی از کسبوکارها تعیینکننده میشود.
تفاوت در تعامل با مشتری و ساخت رابطه
بازاریابی سنتی معمولاً یکطرفه است. برند حرفش را میزند و مخاطب یا میشنود یا نمیشنود. اگر هم واکنشی وجود داشته باشد، معمولاً با فاصله زمانی و از کانالهای جداگانه اتفاق میافتد. مثلاً وقتی یک برند لبنیاتی تبلیغ تلویزیونی پخش میکند، اگر مشتری سوالی داشته باشد باید خودش زحمت بکشد و به دفتر شرکت زنگ بزند. به همین دلیل، ساختن رابطه عمیق با مشتری در این مدل کندتر و سختتر است.
اما دیجیتال مارکتینگ بر پایه تعامل ساخته شده است. مشتری میتواند همان لحظه سوال بپرسد، کامنت بگذارد، پیام بدهد، روی لینک کلیک کند یا حتی تجربه خریدش را با دیگران به اشتراک بگذارد.
تفاوت در هزینه، سرعت اجرا و انعطافپذیری
معمولاً اجرای کمپینهای سنتی به بودجه اولیه بیشتری نیاز دارد. چاپ، توزیع، اجاره فضاهای تبلیغاتی یا تولید تیزر تلویزیونی هیچکدام ارزان نیستند. تازه اگر بعد از اجرا متوجه شوید پیامتان درست نبوده، اصلاح آن هم زمانبر و پرهزینه خواهد بود. اشتباه در بازاریابی سنتی، گاهی هزینه سنگینتری از خود تبلیغ دارد.
در دیجیتال مارکتینگ اما میتوان با بودجههای کوچکتر شروع کرد، تست گرفت و بهتدریج کمپین را بهینه کرد. اگر تبلیغ اینستاگرامی جواب نداد، همان لحظه متوقفش میکنید و نسخه جدید را اجرا میکنید. البته این به معنی ارزان بودن همیشگی دیجیتال نیست. بعضی بازارها در تبلیغات آنلاین بسیار رقابتی و گران هستند. بااینحال، انعطافپذیری بالای دیجیتال باعث میشود کنترل بیشتری روی هزینه داشته باشید.
تفاوت در سنجشپذیری و تحلیل نتایج
اگر بخواهیم فقط یک دلیل برای محبوبیت دیجیتال مارکتینگ بیاوریم، احتمالاً همان قابلیت اندازهگیری است. در بازاریابی سنتی معمولاً میدانید تبلیغ شما کجا نمایش داده شده، اما دقیقاً نمیدانید چند نفر تحت تاثیر آن قرار گرفتهاند و چند نفر بهخاطر همان تبلیغ خرید کردهاند. سنجش وجود دارد، ولی نه با دقتی که مدیران امروز به آن نیاز دارند.
در بازاریابی دیجیتال تقریباً همه چیز قابل ردیابی است: تعداد نمایش، نرخ کلیک، هزینه جذب مشتری، نرخ تبدیل، زمان حضور در سایت و دهها شاخص دیگر. مثلاً وقتی فیلیمو کمپین تبلیغاتی اجرا میکند، دقیقاً میداند هر کلیک چقدر هزینه داشته، چند نفر ثبتنام کردهاند و نرخ تبدیل هر کانال چقدر بوده است. این یعنی تصمیمگیری دیگر براساس حدس و گمان نیست، بلکه روی داده واقعی بنا میشود. برای همین است که در بحث تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ، بخش تحلیل داده یکی از مهمترین برگهای برنده دیجیتال محسوب میشود.
پیشنهاد مطالعه: لینکدین مارکتینگ: معدن طلای مشاوره و فروش
کدام برای کسبوکار شما بهتر است؟
پاسخ این سوال به نوع کسبوکار، بودجه، رفتار مخاطب و هدف کمپین بستگی دارد. اگر هدف شما آگاهی گسترده از برند در یک منطقه جغرافیایی مشخص باشد، یا مخاطبانتان کمتر در فضای آنلاین فعال باشند، بازاریابی سنتی میتواند انتخاب خوبی باشد. برای مثال نانواییها، آرایشگاهها یا فروشگاههای محلی شهرستانها هنوز از تبلیغات محیطی و تراکت نتیجه خوبی میگیرند؛ چون مشتریانشان همان همسایهها هستند و لزوماً از طریق اینترنت به دنبال این خدمات نمیگردند.
اما اگر میخواهید لید بگیرید، فروش آنلاین بسازید، رفتار کاربر را تحلیل کنید یا با بودجه محدود دقیقتر حرکت کنید، دیجیتال مارکتینگ معمولاً گزینه بهتری است. برندهای نوپای ایرانی مثل ترب، تخفیفان یا ازکی همگی رشد خود را مدیون دیجیتال مارکتینگ هستند؛ چون در شرایطی که بودجه محدودی داشتند، توانستند با هزینه کمتر، مخاطب دستاولتری را جذب کنند.
آیا آینده فقط متعلق به دیجیتال است؟
خیلیها تصور میکنند بازاریابی سنتی مرده، ولی واقعیت اینطور نیست. آنچه مرده، استفاده کورکورانه و بدون استراتژی از کانالهای سنتی است. هنوز هم برندهای بزرگ ایرانی و بینالمللی برای ساخت اعتبار، نفوذ محلی و حضور گسترده از رسانههای سنتی استفاده میکنند. فقط اینبار با نگاه دقیقتر و هماهنگتر با دادههای دیجیتال.
نکته مهمتر اینکه رفتار مصرفکنندگان ایرانی هم در حال تغییر است. نسل جوانتر بیشتر وقتش را در فضای آنلاین میگذراند، ولی نسلهای قبلی هنوز تلویزیون تماشا میکنند و به تبلیغات محیطی توجه دارند. بنابراین، آینده احتمالاً نه کاملاً سنتی است و نه کاملاً دیجیتال. آینده متعلق به برندهایی است که میفهمند هر کانال دقیقاً چه نقشی در سفر مشتری بازی میکند.
حرف آخر
تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ در ظاهر به آفلاین و آنلاین بودن خلاصه میشود، ولی دیدیم که در عمل به موضوعات مهمتری مثل هدفگیری، تعامل، سنجشپذیری، هزینه و سرعت بهینهسازی مربوط است. البته آنچه در این مطلب خواندید فقط نوک کوه یخ است. اگر میخواهید با مبانی و تکنیکهای بازاریابی دیجیتال و سنتی آشنا شوید، پیشنهاد میکنیم حتماً سری به دیگر مقالات رایگان و دوره بازاریابی تلفنی و فروش تلفنی امید بخشعلی بزنید.
سوالات متداول
مهمترین تفاوت بازاریابی سنتی و دیجیتال مارکتینگ چیست؟
مهمترین تفاوت در قابلیت هدفگیری و سنجش نتایج است. دیجیتال مارکتینگ دقیقتر اندازهگیری میشود و امکان اصلاح سریعتر کمپینها را میدهد.
آیا دیجیتال مارکتینگ همیشه ارزانتر از بازاریابی سنتی است؟
نه لزوماً، اما معمولاً با بودجه کمتر هم قابل شروع است و کنترل بیشتری روی هزینه و بازگشت سرمایه به شما میدهد.
آیا بازاریابی سنتی هنوز هم جواب میدهد؟
بله، مخصوصاً برای برندسازی محلی، تبلیغات محیطی و مخاطبانی که هنوز با رسانههای سنتی ارتباط دارند، این روش عالی است.
برای کسبوکارهای کوچک بازاریابی سنتی بهتر است یا دیجیتال؟
در بیشتر موارد دیجیتال مارکتینگ انتخاب بهتری است؛ چون بودجه را دقیقتر مدیریت میکند و نتایجش سریعتر قابل اندازهگیری است. البته بسته به نوع مشتری ممکن است ترکیبی از هر دو بهتر جواب دهد.
دیدگاهتان را بنویسید